Mua sách trực tuyến: chờ thói quen thay đổi


Mặc dù dịch vụ mua sách trực tuyến đã xuất hiện từ năm 2005, nhưng đến nay, nó chỉ mới chiếm được 5% thị phần từ tổng sách bán ra. Theo ông Huỳnh Ngọc Hưng, Giám đốc điều hành của Vinabook: “Hiện tại mọi thứ vẫn chỉ mới sơ khai vì dù bán hàng trực tuyến đã có lâu rồi nhưng tốc độ tăng trưởng của nó quá chậm.”

Nhiều tiện ích nhưng vẫn chưa quen

Với ưu thế thanh công cụ tìm kiếm, khách hàng mua sách trực tuyến có thể nhanh chóng tìm được cuốn sách mà mình cần. Do ưu điểm này, theo thống kê của Vinabook, đối tượng chủ yếu đặt mua sách nằm ở độ tuổi từ 22-35, là những người đã đi làm và bận rộn vì công việc. Lê Minh Hải, một khách hàng thân thiết của Vinabook cho biết: “Tôi làm từ sáng đến chiều, đón con nhỏ về rồi chăm lo tụi nó, đâu có thời gian nên tôi thường đặt sách qua mạng toàn lúc 11,12 giờ đêm. Một, hai ngày sau người ta qua nhà, trả tiền, rất là nhanh. Thời gian đâu ra nhà sách tìm từng cái một.”

Hạn chế lớn nhất của mua sách trực tuyến khiến nhiều người còn e ngại là không thấy được cuốn sách trực tiếp dẫn đến việc mua những cuốn bị lỗi. Nắm được tâm lí đó, Tiki – một công ty bán sách trực tuyến mới thành lập tháng 3.2010 đã cho khách hàng quyền được đổi sách bị lỗi. Phạm Thanh Trúc – học sinh trường THPT Nguyễn Thị Diệu, một khách hàng quen thuộc của Tiki cho biết: “Khi mua sách, đôi khi không may mắn, lại nhận phải sách bị lỗi dù biết lỗi là do nơi xuất bản sách, nhưng mình nghĩ, khi đã nhập sách về, việc kiểm tra lại sách là điều cần thiết để phục vụ khách hàng. Ở Tiki, mỗi khi vô tình nhận sách lỗi, dù chỉ là một cuốn nhỏ, cũng đều được Tiki đến tận nhà giao cuốn khác.” Ngoài ra, Tiki còn mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng như: bọc sách, tặng quà khuyến mãi, Tiki xu – một cơ chế điểm thưởng dành cho khách hàng khi mua sách và viết cảm nhận về sách để đổi và mua sản phẩm trên Tiki với giá giảm…Ở thời điểm hiện tại, đặc biệt nhất là có những tháng Tiki giảm giá đến 40% sách của một đơn vị xuất bản. Do đó, tuy chỉ mới thành lập được hơn một năm, công ty này đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của nhiều người mua sách. Ông Trần Ngọc Thái Sơn, Giám đốc điều hành của Tiki chia sẻ: “Giảm giá sách đến 40% như thế chắc chắn là lỗ. Nhưng thay vì chi tiền cho dịch vụ PR, tôi muốn dùng số tiền đó cho dịch vụ chăm sóc khách hàng. Tôi muốn mang lại lợi ích cho khách hàng tốt nhất để họ tiếp tục đặt mua sách và giới thiệu thêm nhiều bạn bè.”

Hiện tại, hầu hết những đơn vị bán sách trực tuyến lớn như: Vinabook, Tiki, Phương Nam… đều giảm 10% cho gần như mọi đầu sách. Ngoài ra, số lượng sách giảm giá từ 10-30% cũng tương đương với nhà sách chính thống. Chi phí vận chuyển sách cũng không phải là vấn đề lớn vì các công ty đều có chính sách miễn phí vận chuyển với những đơn hàng từ 70-100.000 đồng trong Tp. Hồ Chí Minh – là nơi chiếm 70% đơn đặt hàng mua sách trực tuyến trong cả nước. Chính vì vậy, giá cả không phải là điều cản trở khách hàng đặt mua sách trực tuyến khi so sánh với giá mua sách trực tiếp như nhiều năm trước. Trương Lê Na, trưởng nhóm câu lạc bộ Book & Friend Club cho biết: “Tôi đã từng đặt mua sách trực tuyến ở một nhà sách trên mạng nhỏ thôi, do bạn tôi giới thiệu. Sau khi mua vài lần, tôi không muốn mua nữa. Lần nào nhận sách, tôi cũng có cảm giác đó là sách lậu vì cuốn sách trông quá cũ, không đẹp”. Ông Nguyễn Thế Truật, Phó Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ cho biết: “Do lợi dụng đặc điểm khách hàng không thấy được sách trực tiếp, nhiều nhà sách nhỏ trên mạng bán sách giả để ăn lời từ 50-60%”. Hiện nay, ngoài những đơn vị bán sách trực tuyến lớn, có rất nhiều những nhà sách nhỏ, lẻ hoạt động trên mạng, số lượng chưa thể thống kê được.

Dịch vụ sách trực tuyến sẽ phát triển trong vòng 2 năm

Chiếm 3% trong thị phần 5% của dịch vụ sách trực tuyến, hiện tại Vinabook là công ty lớn nhất trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, ngay cả Vinabook cũng phải chịu lỗ khoảng thời gian đầu từ năm 2005-2009, và chỉ mới bắt đầu có lợi nhuận từ năm qua. Lí giải về việc này, ông Ngọc Hưng nói: “Tất cả nằm ở thói quen. Mua sách trực tuyến cũng không nằm ngoài việc mua hàng trực tuyến. Nhưng tôi nghĩ không lâu nữa, năm nay hoặc năm sau thị trường trực tuyến sẽ bùng phát vì thời gian vừa qua đang có trào lưu mua hàng theo nhóm trên mạng. Nó sẽ làm mọi người quen dần với việc mua hàng trực tuyến, từ đó cũng góp phần làm tăng thị phần mua sách trên mạng.”

Hiện tại, khó khăn lớn nhất mà các công ty sách trực tuyến phải đối mặt là hệ thống thanh toán. “Thanh toán qua tài khoản sẽ tiện lợi hơn cho chúng tôi trong việc quản lí tiền. Nhưng hiện tại, khách hàng vẫn quen với việc thanh toán tiền mặt. Kể cả những nhân viên văn phòng, dù có tài khoản ngân hàng hay thẻ ATM thì họ vẫn quen dùng tiền mặt. Do đó, chúng tôi lại phải tốn thêm chi phí để chuyển lượng tiền mặt nhỏ và lẻ thành tiền trong tài khoản.”, ông Hưng cho biết. Bên cạnh đó, hệ thống vận chuyển cũng gặp nhiều khó khăn. “Ở các nước trên thế giới, đều có những công ty chuyên làm dịch vụ vận chuyển chuyên nghiệp. Các công ty vận chuyển ở Việt Nam làm việc vẫn chưa chuyên nghiệp về thái độ phục vụ của nhân viên, thời hạn giao hàng…Vì vậy, công ty tôi phải tự đào tạo một lượng nhân viên riêng để giao hàng. Tỉ lệ nhân viên giao hàng riêng và nhân viên ở công ty vận chuyển là 50-50,” ông Thái Sơn cho biết.

Dự đoán về sự phát triển của sách trực tuyến ở thị trường Việt Nam, ông Hưng và ông Sơn đều có chung nhận định: trong vòng 2 – 3 năm nữa, thị trường sách trực tuyến sẽ phát triển. Khi đó, lượng sách mua trực tuyến chiếm 30% và lượng sách mua ở các cửa hàng chiếm 70%. “Tôi nghĩ người tiêu dùng đã khá quen với việc mua sách trực tuyến rồi. Ít ra, họ đã bắt đầu nhận thức được sự tồn tại của nó. Bây giờ, chỉ còn chờ thời gian để thay đổi thói quen nữa thôi,” ông Sơn kết luận.

Kodaki
Bài viết đã đăng báo Sài Gòn Tiếp thị
14.8.2011

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s